PR หรือ Permanent Residence ของแคนาดาก็คล้ายกับ greencard ของอเมริกา ซึ่งก็คือใบต่างด้าวที่ให้สิทธิคนต่างชาติอยู่อาศัยถาวร จะทำงานหรือเรียนในแคนาดาก็ได้ ผมเคยคิดไว้ว่าจะอยู่ที่แคนาดาสัก 3 ปีแล้วสมัคร citizen จากนั้นสามารถเข้าออกอเมริกา โดยไม่ต้องขอ visa ซึ่งก็ดูเข้าท่าดี
PR สามารถใช้แทน work permit หรือ student visa ดูรายละเอียดได้ ที่นี่
สมัครยังไง เข้าไปดูที่นี่ ของผมสมัครแบบ skilled workers and professionals คุณสมบัติที่น่าจะผ่านเกณฑ์ 67 คะแนนได้ไม่ยากคือ ควรจบปริญญาตรี มีผลสอบ IELTS 7 และมีประสบการณ์ทำงานในสาขาที่แคนาดาต้องการอย่างน้อย 1 ปี แต่ยิ่งมีหลายๆปี คะแนนยิ่งเยอะ รุ่นหลังๆนี่โชคดีเพราะตอนปี 2001 ผมจะสมัครแล้วไฟกำลังแรง จากเดิมเอาผ่านที่ 67 คะแนนแต่มีการเปลี่ยนกฎใหม่เพิ่มเป็น 75 คะแนน ซึ่งถ้าใครเพิ่งยื่นใบสมัครตอนนั้นคงผ่านยากมาก ตอนนั้นผมกำลังเรียนปริญญาโท คะแนนรวมยังไม่ถึงเกณฑ์เลยไม่กล้ายื่น พอผ่านมาสักกันยายนปี 2003 เขาปรับเกณฑ์ใหม่เป็น 67 คะแนนเหมือนเดิม เราก็หมดอารมณ์สมัครไปแล้ว กว่าจะมามีอารมณ์อีกทีก็ปลายปี 2004 รู้งี้ตอนนั้นส่งใบสมัครไปก่อนจะไม่ต้องเสียเวลารอนาน เพราะสมัยโน้นคนสมัครไม่เยอะมากใช้เวลาแค่ 2-3 ปีเอง
ลองประเมินโดยใช้ online self-assessment tool ว่าจะผ่านเกณฑ์คัดเลือกหรือไม่ เอาเป็นว่าถ้าคะแนนยังไม่ถึง ก็ยื่นใบสมัครไปก่อน แล้วค่อยพัฒนาตนเองเพื่อเพิ่มคะแนน เช่น ไปเรียนภาษาอังกฤษเพื่อสอบ IELTS ให้ได้สัก 7 หรือ ทำงานให้มีประสบการณ์ตรงมากขึ้น หรือลงทุนไปเรียนปริญญาโทแบบปีเดียวจบก็ได้ หรือ ไปเรียนภาษาฝรั่งเศสเพิ่มเติม หรือ แต่งงานกับคนที่จบปริญญาโทได้ยิ่งดี
จากการประเมินคร่าวๆ ถ้าสมัครคนเดียว ควรจบปริญญาตรี + IELTS 7 + ประสบการณ์ในสาขาที่แคนาดาต้องการหลายๆปีหน่อย ถ้าคะแนนไม่ถึง ควรแต่งงานแล้วสมัครเป็นครอบครัว จะได้คะแนนเพิ่มมาเยอะเลย ถ้ารู้ภาษาฝรั่งเศส ก็จะเป็นตัวช่วยอย่างมาก
ตอนผมสมัคร มีวุฒิปริญญาโททางการตลาด แต่ไม่มีผลสอบ IELTS เลยเขียนอธิบายไปว่า มีความรู้ภาษาอังกฤษดี เพราะเรียนปริญญาโทเป็นภาษาอังกฤษ (ส่ง brochure โปรแกรมไปให้ดู) เคยไปฝึกอบรมในต่างประเทศมากมาย มีประกาศนียบัตรรับรองจาก Microsoft ตอนทำงานในไทยก็ใช้ภาษาอังกฤษตลอดในบริษัท IT ที่ดังมากแห่งหนึ่งของอเมริกา เลยขอยกเว้นไม่ต้องสอบละกัน ผลปรากฎว่าผ่าน และไม่ต้องสัมภาษณ์
ถ้าคิดว่ามีคุณสมบัติพอ ก็ส่งใบสมัครไปได้ที่ Canadian visa office ส่วนจะประเทศไหน ขึ้นกับสัญชาติของผู้สมัคร หรือ ประเทศที่เราอยู่ เช่น ถ้าอยู่ที่ประเทศไหนเกิน 1 ปีอย่างถูกกฎหมาย ก็ส่งไปตาม รายชื่อนี้ อย่างของไทย ก็ส่งไปที่สิงคโปร์
ใช้เวลานานแค่ไหนจากเริ่มต้นจนได้ visa สำหรับ PR แบบ Skilled Workers – Federal ที่สมัครนอกแคนาดา ดูตารางที่นี่ ตรงช่อง processing time ของสิงคโปร์ เพราะใบสมัครจากไทยต้องส่งไปที่นั่น
ตอนผมสมัครปี 2004 ในจดหมายตอบรับใบสมัคร คนที่ได้ visa ก่อนหน้านี้ใช้เวลาเพียง 16 เดือน (ไม่โดนสัมภาษณ์) หรือ 36 เดือน (มีสัมภาษณ์) ก็ได้ PR
แต่คนที่ได้ visa ปี 2007 เวลาที่ทำโดยเฉลี่ยหรือ average processing time คือ 41-50 เดือน กรณีของผมขนาดไม่ต้องสัมภาษณ์ ยังใช้เวลา 41 เดือนเลย ถ้าสมัครตอนนี้ คงนานกว่านี้เพราะที่สิงคโปร์มีใบสมัครมากขึ้นทุกปีจากหลายประเทศ
การสมัครสามารถทำด้วยตนเองได้ทุกขั้นตอน ไม่ต้องจ้างทนายหรือตัวแทน ถามว่ายากไหม ตอบว่าไม่ยาก แค่เตรียมเอกสารให้สมบูรณ์ครบถ้วน เช่น ปริญญาบัตร transcript ใบรับรองการทำงานหรือใบผ่านงานที่ออกเป็นภาษาอังกฤษ หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือหลักฐานการเสียภาษีเงินได้ สำเนาหนังสือเดินทาง สำเนาเอกสารภาษาไทยก็ต้องผ่านการแปลและรับรองโดยกรมการกงสุล กระทรวงต่างประเทศ เช่น สูติบัตร สำเนาบัตรประชาชน และใบเปลี่ยนชื่อ-สกุล (ถ้ามี)
ค่าใช้จ่ายก็มี ค่าสมัคร C$550 ส่งเป็น bankdraft ที่จะไม่คืนให้ไม่ว่ากรณีใดๆ
ล่าสุด มีการออกกฎใหม่บังคับใช้ 1 กันยายน ค.ศ. 2006 เรียกว่า simplified application process ผู้สมัครในไทยเมื่อยื่นใบสมัคร ไม่ต้องส่งเอกสารใดๆทั้งสิ้น รอจนกว่าทางโน้นจะติดต่อมา ซึ่งทำให้การสมัครง่ายยิ่งขึ้นไปอีก แต่มีข้อยกเว้นสำหรับผู้สมัครที่อยู่ในอเมริกาหรือแคนาดาไม่น้อยกว่า 1 ปีหรือ คนที่ได้งานในแคนาดาแล้ว หรือ คนที่รัฐ Quebec เลือก
เรื่องค่อนข้างยาว เดี๋ยวจะกลับมาเขียนอย่างละเอียดภายหลัง